Geschiedenis Dodenherdenking Delft

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we allen - burgers en militairen - die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesmissies (tekst van officieel memorandum van het Nationaal Comité 4 en 5 mei).
 
Op 4 mei gaat het om een nationale herdenking. Door het jaar heen zijn er vele lokale en specifieke herdenkingen (zoals de herdenking van de Februaristaking, de Auschwitzherdenking, de herdenking van de Capitulatie van Japan, enzovoort). Daarmee vergeleken is de Nationale Herdenking op 4 mei de enige waarbij álle oorlogsslachtoffers uit het Koninkrijk (of waar ook ter wereld) gezamenlijk worden herdacht.

De eerste dodenherdenking vond feitelijk plaats op 21 december 1940 toen op de gemeentelijke begraafplaats Jaffa het 'Monument voor de Gevallenen van de meidagen 1940' werd onthuld. Gedurende de oorlog legde mevrouw Anna Maria Hage-Koekebacker (echtgenote van Cornelis Marius Hage, directeur van de Lijm- en Gelatine Fabriek) jaarlijks op 10 mei een krans bij het monument. Ook na de bevrijding werd deze traditie voortgezet. De (nu bovengronds geworden) Districtscommandant van de Binnenlandse Strijdkrachten (BX), dr. P.M. Heertjes, hield een korte toespraak met daarna een kranslegging door de BS. Daarna sprak de heer C.M. Hage en legde diens echtgenote tijdens het Wilhelmus een krans. Begin 1946 maakte de regering bekend dat de Dodenherdenking dat jaar op 14 mei zou plaatsvinden met als argumentatie dat de strijd tot 14 mei 1940 had geduurd. In Delft hield burgemeester G. van Baren op die dag een korte toespraak en legden afgevaardigden van oud-strijders bloemen en kransen. In 1947 besloot men tot het schema: 4 mei Dodenherdenking en 5 mei Bevrijdingsdag. Omdat de vierde mei dat jaar op een zondag viel, heeft men de Dodenherdenking op zaterdag 3 mei gehouden.

In de Delftsche Courant van 20 april 1950 staat dat er t.b.v. de Dodenherdenking al enige jaren op de gemeentelijke begraafplaats Jaffa op het gazon voor de aula een tijdelijk monument heeft gestaan in afwachting van de plaatsing van het definitieve gedenkteken. Het oude monument op Jaffa (1940) stond in het teken van de gevallenen uit de meidagen 1940. Het definitieve gedenkteken zou staan in het teken van de gevallenen uit het verzet en uit hen die openlijke strijd hebben geleverd.

Namen van mensen die de organisatie in de eerste jaren op zich namen zijn bij Evenementenbureau Delft niet bekend. Vanaf 1976 tot en met 1992 bestaat de 'Dodenherdenkingscommissie Delft' met als voorzitter de heer W.S. Kroon, als secretaris de heer C.W. van den Berg en nog een tweetal andere leden. Zij hebben de organisatie van de dodenherdenking overgenomen van voorgangers omdat deze in leeftijd te oud werden. Om diezelfde reden heeft de Stichting Cultuur dichterbij in 1993 de organisatie op zich genomen. Vanaf 1995 is de organisatie in handen van Evenementenbureau Delft. Sinds 1997 wordt tevens een korte herdenkingsbijeenkomst gehouden bij het monument op de algemene begraafplaats Jaffa. In 1997 werd dit georganiseerd door een aantal oud-strijders op de 10de mei, vanaf 1998 is dit - op verzoek van de toenmalige burgemeester van Delft (Van Walsum) - verschoven naar een tijdstip op de middag van de 4de mei, voorafgaande aan de officiële herdenking. Hoewel de officiële herdenking van de Indië-slachtoffers bij het monument aan het St. Agathaplein in augustus van elk jaar plaatsvind, wordt sinds het jaar 2000 op 4 mei door de gemeente Delft ook hier een bloemstuk ter nagedachtenis neergelegd (zonder officieel vertoon).
De onkosten van de organisatie zijn vanaf het prille begin gedragen door de gemeente Delft.